Բագրատ Արշակի Ուլուբաբյան 1925-2001

Բագրատ Արշակի Ուլուբաբյան – հայ գրող, պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր: Հայտնի է Արցախի պատմության վերաբերյալ աշխատանքներով:

Ծնվել է 1925 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի Մուշկապատ գյուղում։ Սովորել է Շուշիի Մանկավարժական ինստիտուտում, որն ավարտել է 1944 թվականին, այնուհետև կրթությունը շարունեկել Բաքվի Մանկավարժական ինստիտուտի Հայոց լեզվի և գրականության բաժնում, որն ավարտել է 1946 թվականին։ 1949-1967 թվականներին գլխավորել է ԼՂԻՄ֊ի գրողների միությունը։ Միաժամանակ եղել է «Սովետական Ղարաբաղ» թերթի խմբագիր, մշակույթի մարզային վարչության պետ, Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի գործադիր կոմիտեի փոխնախագահ։

Ուլուբաբյանի առաջին ստեղծագործությունները պոեզիայում էին, 1952 եւ 1956 թթ. նա հրատարակել է երկու ստեղծագործություն`« Աշխատանքի եւ խաղաղության երգեր» եւ «Այս առավոտ»: Այնուհանդերձ, նա շուտով անցավ կարճ պատմվածքներ գրելուն. «Այգեստան (1960), «Ման» (1963), «Թարթառ» (1963), «Հատիկը չի մահանում» (1967) եւ «Կանթեղ» (1976): Նա նաեւ գրել է երկու վեպեր`«Հայրենի հող» (1959) եւ «Մարդը »(1963): Նրա ամենահայտնի գործերից մեկը «Սարդարապատ» պատմավեպն է (1991):

Ուլուբաբյանի աշխատանքներից շատերը վերաբերում են Լեռնային Ղարաբաղի հայերին: 1975 թ. Հրատարակել է «Խաչենի իշխանությունը X-XV դարերում», որը միջնադարյան Խաչենական իշխանության քաղաքական եւ մշակութային պատմությունն է:

1979-ին նա հրատարակել է «Ոսկե շղթան» (պատմական ակնարկների հավաքածու)` արտացոլելով Լեռնային Ղարաբաղի դերը Հայաստանի պատմության մեջ Մովսես Կաղանկատվացու ժամանակներից սկսած մինչև ղարաբաղյան իշխանությունների ժամանակաշրջանը: Մի քանի տարի անց` 1981 թ. հրատարակվել է «Հայոց Արևելից կողմանց եկեղեցին և մշակույթը (V-VII դդ.)» եւ «Գանձասար» գրքերը:

 

1994 թ. հրատարակվել է «Արցախի պատմությունը սկզբից մինչեւ մեր օրերը» գիրքը: Նույն թվականին լույս է տեսնում «Արցախյան գոյապայքարը» (1918-1960թթ.), որը Խորհրդային տարիներին Լեռնային Ղարաբաղին նվիրված ուսումնասիրություն է:

Գրաբարից արդի հայերենի է թարգմանել Ղազար Փարպեցու «Հայոց պատմություն» կոթողային աշխատությունը: Պատմագիտական աշխատությունները գլխավորապես նվիրված են Արցախի պատմությանն ու մշակույթին, նրա պատմաճարտարապետական հուշարձաններին, գործիչներին և Հայաստանի զարգացած ֆեոդալիզմի պատմությանը:

1965 թ. հունիսին Ուլուբաբյանը, տասներկու հեղինակների շարքում, ստորագրեց հայկական ԽՍՀ-ի հետ ԼՂԻՄ վերամիավորման մասին հանրագիր: 1980-ականների վերջին`Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության սկզբին, Ուլուբաբյանը մասնակցեց Երեւանի ցույցերին `աջակցելու ԼՂԻՄ-ին Հայկական ԽՍՀ-ին միանալու գործընթացին:

1968 թվականին տեղափոխվել է Խորհրդային Հայաստան։

Աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Պատմության ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող: Արցախյան շարժման ակտիվ մասնակից է եղել։

2001 թ. մայիսի 7-ին Հայաստանի պատմության ուսումնասիրման գործում ունեցած ավանդի համար Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախագահ Արկադի Ղուկասյանը նրան շնորհել է «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի» շքանշան:

Մահացել է 2001 թվականի նոյեմբերի 19-ին Եղվարդում 76 տարեկան հասակում: Թաղված է Երևանում:

 

News.tut.am

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *